Napomena redakcije: Donosimo tekst objavljen u dnevnom listu Glas Srpske u septembru 1992. godine. Zbog istorijskog značaja događaja, članak je preslovljen na latinicu i gramatički uređen radi lakšeg čitanja, uz očuvanje izvornog sadržaja i smisla.

Narod brani Nemanju

PRNjAVOR, 23. septembra – Pripadnici vojne policije lake pješadijske prnjavorske brigade i grupa rezervista koji su uhapsili, a poslije četrdesetak minuta pustili na slobodu Nemanju Vasića, predsjednika Skupštine opštine Prnjavor, moraće snositi sve posljedice ovog nerazumnog čina i odgovarati pred zakonom.

Jedinica vojne policije pri lakoj pješadijskoj prnjavorskoj brigadi biće u najkraćem mogućem roku rasformirana i formirana nova jedinica po kriterijumima pameti, obučenosti i iskustva sa ratišta.

Prvom udarnom bataljonu „Vukovi sa Vučjaka“ odato je poštovanje, puno priznanje i zahvalnost u ime naroda Prnjavora za sve ono što čine i što su učinili na ratištima Slavonije i Posavine.

Ovo bi u najkraćem bio epilog jučerašnjeg višesatnog zajedničkog sastanka predstavnika prnjavorskih civilnih vlasti, svih komandanata bataljona lake pješadijske brigade, predstavnika 327. brigade i komandanta bataljona „Vukovi sa Vučjaka“, koji je uslijedio poslije skandaloznog, nezakonitog i samovoljnog hapšenja Nemanje Vasića, predsjednika Skupštine opštine Prnjavor.

Time je, čini se, stavljena tačka na slučaj koji je u jednom trenutku imao sva obilježja klasičnog puča i koji je mogao izazvati posljedice nesagledivih razmjera.

Prema prijedlogu koji je prihvaćen na sastanku, bataljon „Vukovi sa Vučjaka“ transformisaće se u okviru lake pješadijske prnjavorske brigade. Dio iskusnih boraca ovog bataljona ući će u novoformiranu jedinicu vojne policije, drugi dio biće uključen u sastav milicije Stanice javne bezbjednosti Prnjavor, dok će preostali dio ostati stacioniran na Vučjaku kao jedinica za eventualne intervencije po nalogu civilnih i vojnih vlasti.

---

Pištolj na predsjednikovoj sljepoočnici

Zadovoljan što se ipak sve dobro završilo, ne sluteći ništa, Nemanja Vasić, predsjednik Skupštine opštine Prnjavor, u večernjim satima mirno je sa svojim društvom sjedio u jednoj prnjavorskoj kafani.

Nije ni slutio da je Slobodan Tomašević, komandir vojne policije, krenuo u novu akciju. Okupio je oko sebe svoje policajce i grupu rezervista, među kojima je bio i misteriozni „Kinez“, te su marširajući kroz grad uzvikivali parole protiv Tuđmana i Izetbegovića, pokušavajući da na taj način podignu temperaturu u gradu. Međutim, niko im se nije pridružio.

Kada su stigli pred kafanu u kojoj je bio Nemanja Vasić, predsjednik opštine je uhapšen i odmah pošao s njima.

Nemajući izbora, Vasić je sjeo u automobil u kojem su bili vojni policajci.

„Bilo je užasno. Nije bilo velikog straha, ali mi je bilo neprijatno jer se sve odigravalo pred očima velikog broja građana koji su se i sami pitali šta se dešava. Kada smo krenuli, jedan od njih mi je uperio pištolj u sljepoočnicu, nakon čega je reagovao drugi upozorivši ga da je metak u cijevi i da ne pravi gluposti“, prisjećao se Vasić.

Kada su stigli u komandu lake brigade, tamo je već bio Vlado Živković, komandant brigade. Počeli su razgovori i prepirke. U međuvremenu su stigli i Dragan Đurić, poslanik u Skupštini Republike Srpske, te Radislav Vinčić, načelnik SJB Prnjavor.

Vijest da je uhapšen Nemanja Vasić veoma brzo se proširila prnjavorskim selima. Na noge su se digli ljudi sa oružjem u rukama. Za vrlo kratko vrijeme više od hiljadu naoružanih ljudi odlučilo je da krene u oslobađanje predsjednika opštine.

Ipak, razum je prevladao i poslije četrdesetak minuta zadržavanja Nemanja Vasić je pušten na slobodu, a kapetan Vlado Živković tvrdio je da uopšte nije bio upoznat sa akcijom vojne policije.

Ko je uzeo hodžine marke?

A počelo je kao u najboljem „kaubojcu“. Zapravo, sve je počelo neposredno poslije proboja koridora prema Srbiji, kada je hodža Jusuf iz prnjavorskog sela Konjuhovci ponudio Veljku Milankoviću 20.000 njemačkih maraka da njega, njegovu kćerku, zeta i zetovu majku prebaci do Srbije.

Milanković je tu ponudu glatko odbio.

Ako je Milanković odbio, neko se ipak polakomio za markama i hodža je u svojoj namjeri uspio. To je bio povod za razna nagađanja i postavljanje pitanja kako se hodža Jusuf uspio probiti do Njemačke. Ujedno, to je bio i povod za sukob Slobodana Tomaševića, komandira vojne policije u lakoj brigadi, i Veljka Milankovića.

Prije nekoliko dana Tomašević je, u pratnji nekoliko martićevaca, prišao Milankoviću i zatražio od njega da mu kod Gradačca preda tijela „zelenih beretki“ koje su u borbi ubili „Vukovi sa Vučjaka“, kako bi ih razmijenili za tijela poginulih pilota u selu Grab kod Gradačca.

„Pomalo revoltiran izjavom Nenada Jelića da je razmijenjen zahvaljujući Tomaševiću, iako smo upravo mi omogućili njegovu razmjenu, oslobodili jednog pripadnika ‘zelenih beretki’ i predali dva njihova tijela, više u šali sam mu odgovorio: ‘Zar vam nije dosta maraka od hodže Jusufa?’ Vjerovatno ohrabren prisustvom martićevaca, opsovao mi je majku. Kada sam ustao, potegao je ‘škorpion’, ali nije imao hrabrosti da ga upotrijebi i počeo je da bježi“, ispričao je Veljko Milanković.

Dalji tok događaja rekonstruisao je Nemanja Vasić, predsjednik Skupštine opštine Prnjavor.

„Milanković je potrčao za Tomaševićem prema zgradi komande Teritorijalne odbrane. Poslije stotinak metara prema njemu je krenula grupa od desetak vojnih policajaca. Milanković je bio brži. Svojim pištoljem jednostavno ih je paralisao i počeo da ih razoružava. Svi su bacili puške i opasače, osim jednog koji je repetirao pušku, ubacio metak u cijev i uperio je Milankoviću u grudi.“

Sekunde su odlučivale da u Prnjavoru ne počne nezapamćeno krvoproliće.

„Da se Milankoviću nešto dogodilo, opšte je mišljenje u ovom gradu da ‘Vukove sa Vučjaka’ više niko ne bi mogao zaustaviti.“

Na sreću, u tom trenutku naišao je kapetan Vlado Živković, komandant lake pješadijske brigade. Milanković mu je odmah prislonio pištolj na čelo i zahtijevao da naredi vojnom policajcu da odloži pušku, što je ovaj i učinio.

Ljudi koji su se u međuvremenu okupili na mjestu događaja mogli su odahnuti. Sve se završilo žučnom prepirkom i svako je otišao na svoju stranu.

Međutim, kako se kasnije ispostavilo, to je bio tek početak mnogo ozbiljnijih događaja.

Nafta za brigadu

Uslijedili su dugi i mučni razgovori o motivima ovog postupka grupe vojnih policajaca.

Nemanja Vasić je tvrdio da komanda lake pješadijske brigade ne može civilnim vlastima određivati da li će naftni derivati biti u slobodnoj prodaji.

„Mi smo bili spremni da, bez ikakvih uslovljavanja, od 150 tona goriva kojima raspolažemo određenu količinu ustupimo našoj lakoj brigadi. Tim prije što su im zbog neracionalne potrošnje slavine već zavrnute naredbom komandanta Treće taktičke grupe, pukovnika Slavka Lisice.

Međutim, oni su htjeli sve, iako su znali da moramo obezbijediti gorivo za poljoprivredne radove, potrebe bolnice, drugih službi i građana.

Civilne vlasti su uvijek činile i činiće sve da materijalno pomažu ovu brigadu, bilo da je riječ o nafti, uniformama, cigaretama, hrani ili drugim potrebama.

Za razliku od naše lake pješadijske brigade, Prvom udarnom bataljonu ‘Vukovi sa Vučjaka’ nije otišao ni jedan dinar opštinskog novca niti ijedna kap goriva. Oni su se uvijek sami snalazili kroz pozadinsko obezbjeđenje Prvog krajiškog korpusa“, rekao je Vasić.

Pritegnute benzinske slavine

Poslije višesatnih razgovora postalo je jasno da je jedan od glavnih razloga sukoba bio spor oko raspodjele naftnih derivata.

Prema riječima Nemanje Vasića, predstavnici civilne vlasti donijeli su odluku da se na benzinskim pumpama ponovo dozvoli slobodna prodaja goriva, uprkos naredbi komande lake pješadijske brigade da se ona zabrani.

Vasić je objasnio da je ta naredba uslijedila nakon odluke pukovnika Slavka Lisice, komandanta Treće taktičke grupe, u čijoj se zoni odgovornosti nalazio i Prnjavor.

Zbog prekomjerne potrošnje goriva, pukovnik Lisica je vojnoj policiji lake pješadijske brigade ograničio korišćenje na svega četiri automobila i 20 litara benzina dnevno.

Upravo zbog toga, smatra Vasić, u komandi brigade pojavila se bojazan da bi, ukoliko se gorivo ponovo bude slobodno prodavalo na prnjavorskim benzinskim pumpama, mogli ostati bez uobičajenih količina benzina.

Ako je to zaista bio motiv, onda su, osim rasformiranja jedinice vojne policije i pokretanja zakonskog postupka protiv odgovornih za incident, bile izvjesne i nove posljedice.

Račun za nepromišljeno ponašanje vojnih policajaca, smatrao je autor teksta, nije mogao snositi samo neposredni izvršilac, već i njihov komandant Vlado Živković.

Jer, kako se navodi u završnici članka, hapšenje predsjednika opštine bez ikakvog zakonskog osnova nije moglo proći bez posljedica.

Ne samo zbog Nemanje Vasića, već prije svega zbog pitanja koje je tih dana postavljala cijela opština:

Šta se sve može dogoditi običnom građaninu, ako se ovako nešto dogodilo prvom čovjeku Prnjavora?

Tekst: K. Žeklić